Rust. Gość: Wojciech Kargul - POIT 295

Witam w dwieście dziewięćdziesiątym piątym odcinku podcastu „Porozmawiajmy o IT”. Tematem dzisiejszej rozmowy jest język programowania Rust.

Dziś moimi gościem jest Wojciech Kargul – doświadczony programista i pasjonat języka Rust, aktywny kontrybutor projektów open source, prelegent konferencji IT, założyciel Rust Gdańsk oraz współzałożyciel Rust Poland. Były kolarz zawodowy, a prywatnie ojciec bliźniaków. Na co dzień projektuje i pisze wysokowydajne aplikacje biznesowe w Ruście. Niedawno wrócił z konferencji RustConf w Seattle, gdzie ze sceny opowiadał o budowaniu społeczności Rust.

W tym odcinku o Rust rozmawiamy w następujących kontekstach:

• czym Rust wyróżnia się na tle innych języków programowania
• co sprawia, że Rust jest najbardziej cenionym i pożądanym językiem programowania od wielu lat
• jakie są największe wyzwania w nauce Rusta dla początkujących programistów
• jakie jest tempo rozwoju ekosystemu Rust
• czy Rust nadaje się do każdego typu projektu
• jakie narzędzia i biblioteki są najbardziej popularne
• czym jest Rust Gdański i Rust Poland
• jak może wyglądać przyszłość Rust
• jakie są największe konferencje związane z Rust

Subskrypcja podcastu:

• zasubskrybuj w Apple Podcasts, Spreaker, Sticher, Spotify, przez RSS, lub Twoją ulubioną aplikację do podcastów na smartphonie (wyszukaj frazę „Porozmawiajmy o IT”)
• poproszę Cię też o polubienie fanpage na Facebooku

Linki:

• Profil Wojtka na LinkedIn – https://www.linkedin.com/in/wojciech-kargul/
• Rust Gdańsk – https://www.meetup.com/rust-gdansk/
• Rust Poland – https://www.meetup.com/rust-poland-meetup/
• Discord Rust Poland – https://discord.gg/Bjg5GRgSy7
• Wystąpienie Wojtka na Rustikon – https://www.youtube.com/watch?v=wQ_OrmE_AEY

Wsparcie:

• Wesprzyj podcast na platformie Patronite -https://patronite.pl/porozmawiajmyoit/

Jeśli masz jakieś pytania lub komentarze, pisz do mnie śmiało na krzysztof@porozmawiajmyoit.pl

https://porozmawiajmyoit.pl/295

Transcript

Speaker 1 0:00

To jest 295 . Odcinek . Porozmawiajmy o IT . Dziś rozmawiamy o języku i

Wprowadzenie do Rust

Speaker 1 0:05

ekosystemie RAST . Notatkę , linki i transkrypcję , czyli wszystko to , co porządny słuchacz powinien mieć pod ręką , znajdziesz na porozmawiajmyoitpl , łamane na 295 . A jeśli myślisz o zmianie pracy albo po prostu masz dosyć klikania dalej na ogłoszeniach bez widełek , to dalej na ogłoszeniach bez widełek , to zajrzyj na Solid Jobs . Tam wszystko jest na tacy Wynagrodzenie , technologie , projekty Bez zgadywania . Nazywam się Krzysztof Kępiński , tworzę ten podcast oraz napisałem książkę Marka Osobista w branży IT . Lubię jak ludzie z naszej branży rozwijają się z głową a nie na oślep . Moż cenisz podcast w swojej apce lub puścisz ten odcinek dalej . Tylko tyle , bo przecież mówią że karma wraca . A teraz odpalamy . Cześć , mój dzisiejszy gość to doświadczony programista i pasjonat języka Rust , aktywny kontrybutor projektów open source , prelegent konferencji IT , założyciel Rust Gdańsk oraz współzałożyciel Rust Poland . Były koleż , zawodowy a prywatnie ojciec bliźniaków , na co dzień projektuje i pisze wysokowydajne aplikacje biznesowe w RASCie . Niedawno wrócił z konferencji RAST Conf w Seattle , gdzie ze sceny opowiadał o budowaniu społeczności RAST . Moim waszym gościem jest Wojciech Kargul .

Speaker 2 1:16

Cześć , wojtku , witam cię bardzo miło mi cię poznać i witam też wszystkich słuchaczy .

Speaker 1 1:24

Myślę , że tutaj każdy , kto słuchał tej zapowiedzi i tego wprowadzenia pewnie może wysnuć wniosek że temat naszej rozmowy może być tylko jeden . Mianowicie będziemy mówić o języku i ekosystemie RAST . Zanim do tego tematu przejdziemy , to takie klasyczne pytanie czy słuchasz

Rekomendacje podcastów

Speaker 1 1:44

Wojtku podcastów ? Jeśli tak , to może jakieś ciekawe audycje jesteś w stanie zasugerować słuchaczom ?

Speaker 2 1:49

Jasne . W związku z tym , że ja na co dzień dość dużo siedzę w programowaniu , to staram się unikać podcastów stricte technicznych . Jednak nie ukrywam , że raz na jakiś czas pojawia się takie FOMO i szukam tych materiałów . To często sięgam po taki podcast jak Rustation Station . Bardzo często poruszane są tam tematy związane z technologią około rastową . Pojawiają się tam autorzy bibliotek nowych , tych mniej lub bardziej popularnych . Jest to na pewno bardzo fajne źródło wiedzy na temat właśnie ekosystemu Rasta . Ale nie ukrywam , że to rzadziej , częściej raczej podcasty rozrywkowe , ostatnio bardzo intensywnie wahanie Piotrka Szumowskiego i Abelarda Gizy , kiedyś częściej i teraz już naprawdę bardzo rzadko Karol Paciorek i Imponderabilia .

Speaker 1 2:54

Świetnie dzięki za te rekomendacje . Wiesz , dzisiaj będziemy oczywiście mówić o różnych technicznych i około technicznych aspektach związanych z rastem , związanych z bibliotekami , związanych z ekosystemem . Natomiast chciałbym rozpocząć od takiego pytania jak się ta twoja przygoda z Rastem zaczęła ? Czy to była

Początki z Rust

Speaker 1 3:11

miłość od pierwszego wejrzenia , a może te początki jednak były nieco trudniejsze ?

Speaker 2 3:15

Ja programuję już od jakiegoś czasu i moje początki z pracą programisty zaczynały się w javowym staku technologicznym . No , i nie ukrywam że zawsze miałem otwartą głowę jeśli chodzi o naukę , ogólnie rzecz biorąc , i sięgałem naprawdę do najróżniejszych technologii , na przykład z takich bardzo egzotycznych frameworków to . Zdarzyło mi się pracować z javową baleriną i niedługo , w zasadzie po tej balerinie , dostałem propozycję napisania czegoś w raście . Mój ówczesny kontrahent zasugerował że pierwsze wyniki benchmarków komponentu który został napisany w raście są naprawdę bardzo obiecujące . I były bardzo obiecujące z tego względu że kod działał w zasadzie bezbłędnie . Binarka była dużo mniejsza . Jak się potem okazało , jak spojrzałem w ten kod , to on był napisany fatalnie , ale się skompilował i działał .

Speaker 2 4:21

I myślę że o tym będzie okazja powiedzieć trochę później , ale faktycznie to już wtedy wystarczyło żeby podjąć tę decyzję , żeby w tego rasta inwestować . A z racji tego że ja starałem się być elastyczny , to powiedziałem że jak najbardziej możemy spróbować to zrobić . No , i tak zostałem . Na początku sięgałem po literaturę Helionu dostępną na polskim rynku . To w zasadzie były takie moje początki . Tych materiałów związanych z , ogólnie rzecz biorąc , nauką języka , programowania raz było naprawdę bardzo mało . Nie wiem czy sięgnięcie po papierową wersję książki , która już wtedy była dość przedawniona , to czy był to dobry wybór , ale na pewno te pierwsze chwile z Rustem nie należały może do najprzyjemniejszych . To znaczy , jest tutaj dość wysoki próg wejścia , i dla programisty Javy to nie powiem , że była to droga przez mękę , ale na pewno musiałem spędzić jednak trochę więcej tego czasu żeby zrozumieć , jak myśleć w raście .

Speaker 1 5:41

Właśnie ta stabilność , wydajność , bezpieczeństwo , to są takie atrybuty rasta , które są bardzo często przywoływane , co twoim zdaniem wyróżnia rasta na tle innych języków programowania .

Speaker 2 5:54

Bez wątpienia to co wyróżnia rasta na tle innych języków , to kompilator , który w zasadzie daje nam pewnego rodzaju gwarancję , że jeśli on zbuduje artefakt , to aplikacja będzie działać . I wydaje mi się że to już jest naprawdę dużo . To , że będzie działać , to mam na myśli , że prawdopodobnie nie pojawią się bardzo oczywiste błędy , które w innych technologiach pojawiają się dużo częściej i dużo mniej , dużo bardziej ich możemy się spodziewać . Tak naprawdę . Taką cechą kluczową Rastab jest również to , że nie ma tutaj garbage kolektora . Zamiast tego mamy mechanizm ownership'u i borrowing'u , czyli tak naprawdę system własności i kontrolowania pożyczek . To jest to , co na pewno spędza sens powiek na samym początku , kiedy zaczyna się przygodę z rastem . Ale początkowe problemy myślę że później przeradzają się w ekscytację związaną z tym że faktycznie to co napisaliśmy działa , pomimo tego że na początku , jak zaczynaliśmy programować w Raście , to jednak ten system ownershipu i borrow checker spędzały nam sens powiek .

Speaker 1 7:29

Wiesz , zastanawiam się , bo powiedziałeś tutaj że ten próg wejścia jest raczej wyżej niż niżej . Z pewnością trudniej jest rozpocząć z tym językiem nie mając jeszcze żadnego doświadczenia niż z jakimiś popularnymi typu JavaScript czy

Cechy wyróżniające Rust

Speaker 1 7:44

Python . Mimo tego , w chyba największej ankiecie dla deweloperów jaka istnieje na naszym globie , czyli Stack Overflow Survey , język RAS bardzo wysoko plasuje się , zarówno w tej kategorii języków które są pożądane , w których programiści chcieliby pisać , jak i tych najbardziej cenionych , czyli tych z którymi programiści mają już pewne doświadczenia i mimo albo dzięki temu nadal cenią ten język . Jak myślisz , co wpływa na to , że w tych dwóch kategoriach RAST już zresztą chyba nie pierwszy rok jest bardzo , bardzo wysoko ?

Speaker 2 8:24

Teraz nie przypomnę sobie dokładnie tych liczb , ale jestem niemal że pewien , że to pusty rok z rzędu RAST jest na pierwszym miejscu . Jeszcze jakiś czas temu to ta kategoria nazywała się najbardziej ukochanym językiem wśród programistów . Teraz to zmieniono na najbardziej pożądany język , i faktycznie tak jest . Jak spojrzymy w ankietę , z kolei przeprowadzoną wśród użytkowników Rasta , wśród programistów Rasta , ale wykonaną przez Fundację Rasta , to zobaczymy że wielu programistów którzy sięgają po Rasta , to są już ci seniorzy , to są ci już profesjonaliści z pewnym bagażem doświadczeń . Dlaczego o tym mówię ? Wydaje mi się , że Rasta można docenić tylko i wyłącznie posiadają pewne historie na swoim koncie , bo tylko wtedy można tak naprawdę docenić to , co się ma .

Speaker 2 9:30

I ta walka , która pojawia się z Boerow-Czekerem na samym początku nauki może tak naprawdę zostać bardziej doceniona niż skategoryzowana jako pewnego rodzaju utrudnienie czy ten faktor który buduje ten wysoki próg wejścia . Ja poznałem na swojej drodze dotychczas wielu programistów Rasta . Jestem kontrybutorem w projektach open source i to co zauważam i myślę że to , to co faktycznie tworzy ten ekosystem , no , to jest właśnie community , co przez to rozumiem ? Faktycznie , jak dołączysz do serwera Discorda jakiejś popularnej biblioteki lub nawet tej mniej popularnej , czy tworzysz jakiegoś iszuska na GitHubie , to jest ogromna szansa że ktoś zaangażuje się w rozwiązanie twojego problemu , może nie tyle rozwiązanie co w dyskusję nad sugerowaną zmianą właśnie czy jakimś wyzwaniem które się pojawia .

Speaker 2 10:44

To community , to nie jest taki naturalny komponent który występuje we wszystkich językach

Wyzwania nauki Rust

Speaker 2 10:51

programowania . Ja tutaj nadmienię że w tym roku mija 10 lat od pierwszej wersji Rasta , pierwszej stabilnej wersji Rasta , która została wydana . Więc wydaje mi się że to jest nadal młody język , pierwszej stabilnej wersji Rasta która została wydana . Więc wydaje mi się że to jest nadal młody język i patrząc na to jak fajną społeczność , jak otwartą społeczność udało się zbudować dotychczas , to wydaje mi się że to też jest ten czynnik który może wpływać na to jak pozytywnie postrzegany jest RAST .

Speaker 1 11:27

Tak no , dzisiaj będziemy chcieli raczej zachęcać , namawiać przynajmniej do tego , żeby spróbować RASTA . Ale musimy też powiedzieć o pewnych wyzwaniach , które stoją i czekają na programistów , którzy chcą przez ten etap nauki na początku przejść . Tak , i co byś tutaj mógł wymienić wśród takich właśnie wyzwań , z którymi trzeba sobie na początku poradzić ?

Speaker 2 11:48

Na pewno dobrze by było , już pewien , nawet mały bagaż doświadczeń posiadać , pewnie między innymi dlatego , żeby się nie zniechęcić . Wspomnieliśmy o tym , że ta krzywa uczenia jest dość stroma , szczególnie na początku . Mieliśmy o tym , że ta krzywa uczenia jest dość stroma , szczególnie na początku . To znaczy , pojawia się ten koncept zarządzania zmiennymi . To nie do końca jest coś zrozumiałego dla tych , którzy wcześniej nie programowali . Powiedziałbym że dla programistów którzy nie programowali w językach z rodziny C , to może być nawet totalnie obcy koncept , bo przecież wiele języków posiada wbudowanego garbage kolektora , nawet tych nowszych , które ostatnio stają się popularne , choćby Go . Więc na sam początek na pewno warto sięgnąć po jakieś sprawdzone materiały . Pewnie najłatwiej będzie odwiedzić kilka repozytoriów tych bardziej popularnych bibliotek , żeby trochę zapoznać się ze strukturą kodu , choć gdy o tym mówię , przypominam sobie swoje pierwsze kroki , gdzie moje surfowanie po GitHubie i odmętach kodu raczej kończyły się przytłoczeniem . I faktycznie tych struktur , trejtów , tego było tyle , że faktycznie tych struktur , tych trejtów , tego było tyle , że faktycznie ten początek w repozytorium dla osoby , która nie ma dużego doświadczenia może stanowić pewnego rodzaju wyzwanie . Dokumentacja to jest coś o czym mówi w zasadzie każdy kto pisze w Rustie , a mówi o tym tylko i wyłącznie w samych superlatywach , bo Rust ma taką bardzo ciekawą właściwość , w zasadzie to w jaki sposób piszemy w Rustie pozwala nam na automatyczne tworzenie dokumentacji . Wywołując bardzo prostą komendę na naszym repozytorium CargoDoc , generujemy sobie dokumentację która nawet bez naszych komentarzy jest dość dobra , ponieważ te automatyczne mechanizmy wbudowane w Cargo może o Cargo powiemy za chwilę , czy nie jest pozwala stworzyć naprawdę solidny kawałek dokumentacji . Więc tak może . Wracając trochę do meritum , na pewno warto spojrzeć na dokumentację , żeby ten kod na początku nie przytłoczył . Na pewno warto również sięgnąć po takie oficjalne dokumenty . Myślę że wielu programistów Rasta odniosłoby się do Biblii Rasta , czyli The Rust Book . To jest zbiór informacji na temat takich podstawowych własności języka , jest sekcja poświęcona kompilatorowi , bibliotecy standardowej , czyli trochę takich technikaliów , tak naprawdę . Ale to wszystko podane jest naprawdę w bardzo fajnej formie . Są też zadania , zbiory zadań , takie jak Rustlings . To też jest oficjalny , taki utrzymywany przez Fundację Rasta , zbiór krótkich zadań programistycznych które pozwalają poznać nam składnie , różne mechanizmy , te mniej znane lub te bardziej znane w innych językach . Rast adoptuje niektóre z nich .

Speaker 2 15:54

Więc jeśli choćby programowałeś w Pythonie czy w Java , to na pewno nawet trochę , to na pewno znajdziesz tam te elementy które będą przypominać Ci o tym że jesteśmy cały czas w uniwersum programistycznym i wiele się zmienia , ale pozostają też pewne fundamenty . I pytasz mnie tutaj o początkujących programistów , ale ja myślę że często na tym etapie wyboru technologii do swojego projektu pojawiają się ci bardziej doświadczeni programiści , i oni na pewno też potrzebują jakiegoś takiego zbioru sugestii . Na co warto zwrócić uwagę i tutaj definitywnie wrócimy do początku mojej wypowiedzi dokumentacja i kod źródłowy bibliotek . To jest ogromne , ogromne , to jest fantastyczne źródło

Dokumentacja Rust

Speaker 2 16:59

informacji . Zresztą to nie jest tylko i wyłącznie moja opinia . Rozmawiam z innymi programistami i każdy wspomina o tym , że w razie mamy to generowane , powiedzmy , w pewien sposób automatycznie i za darmo , i jest to i ma to faktycznie jakąś wartość . Stąd te odniesienia do dokumentacji . Ale to nie tylko wynika z moich rozmów , to wynika też ze wspomnianej już ankiety przeprowadzonej przez Fundację Rasta . Tam też jednoznacznie uczestnicy ankiety wskazali na to , że kod źródłowy i dokumentacja to najlepsze źródła informacji , które pomagają nam sprostać tym wyzwaniom , które pojawiają się na początku .

Speaker 1 18:08

Powiedziałeś o 10 latach rozwoju Rasta . To nie jest bardzo dużo , bo takie języki jak Java , C++ czy chociażby Python mogą się poszczycić dużo dłuższą historią , ale to też nie jest mało . Jak byś ocenił tempo rozwoju Rasta i okolic ?

Speaker 2 18:26

Faktycznie , jeśli chodzi o to czy Rast jest młodym językiem , to zgodzę się że jest nadal bardzo młodym językiem , pewnie przez niektórych ocenianym też jako język niszowy . Ja z Rastem mam do czynienia już w tej erze wersji stabilnej , to znaczy już w tej wersji 1 . Coś tam . Więc ja w zasadzie nie zmagałem się z tymi problemami z którymi zmagał się Rust jeszcze przed wydaniem stabilnej wersji . Jak mogę ocenić tempo rozwoju ? Jest nadal wiele feature'ów dostępnych tylko w wersji nightly rasta , to znaczy tej niestabilnej .

Speaker 2 19:12

Faktycznie społeczność wywiera pewnego rodzaju presję na to żeby niektóre feature'y zostały ustabilizowane i pojawiły się w oficjalnej wersji przepraszam , w stabilnej wersji rasta , aczkolwiek przyznam się że pracowałem w bardzo różnych domenach Naprawdę rzadko kiedy musieliśmy używać Nightly . Może to wynika po prostu ze specyfiki projektów w jakich miałem dotychczas okazję pracować , ale wiem że część na pewno społeczności języka rasta oczekuje że te feature'y , które dotychczas były niedostępne w stabilnej wersji , zostaną wkrótce zmerge'owane . No , i tutaj należy faktycznie docenić fundację rasta , że prężnie działają , trzymają się założeń , publikują nowe wersje języka zgodnie z przyjętym harmonogramem i faktycznie stabilizują te feature'y . Więc to jest jak najbardziej na plus . Największe wyzwanie dla Rasta jakie pojawia się dzisiaj , to myślę że tak naprawdę tempo adopcji przez goryle technologiczne . I mówię tutaj o tych największych firmach , mówi się o Rastie , i tak faktycznie jest , że nadaje się super do programowania systemów .

Speaker 2 20:45

Jakiś czas temu CTO Microsoftu , mark Rusynowicz , powiedział że jeśli mają cokolwiek przepisać z C++ , to przepiszą to , ale tylko i wyłącznie z użyciem Rasta . Mark Rusynowicz powiedział o tym ostatnio na konferencji w Seattle i wspomniał że Po jego publikacji to było w zasadzie w ramach tweeta ta wypowiedź pojawiła się w przestrzeni . To chwilę później dostał telefon od CEO Microsoftu z pytaniem Mark , czy ty jeste jest tego pewien w 100% ? Rust , to jest jedyna technologia która może wyprzeć C++ , która jest godnym następcą C++ . Ja zawsze , gdy słyszę takie historie , to bardzo mnie to napędza , powoduje że jestem wręcz tak podekscytowany , że to już zaraz , za chwilę , się wydarzy .

Speaker 2 21:53

Przecież to Microsoft , to jest jedna z największych firm na świecie technologicznych . Tak

Tempo rozwoju Rust

Speaker 2 22:00

Chwilę później słyszę że Google w swojej przeglądarce renderuje czcionki z użyciem Rasta , że tu znowu referencja w sumie do Microsoftu , ale że Azure ma do utrzymania swojej infrastruktury komponenty napisane w Raście , cloudflare i tak dalej , i tak dalej . Moglibyśmy wymieniać naprawdę tych gigantów , dalej i dalej , i ten poziom ekscytacji faktycznie rośnie . Tylko musimy zejść na Ziemię . To nie są duże zmiany . Rust pojawia się nawet w Linuxie . Linus powiedział że oczywiście mogą dopuścić rusta do kernela , i to się dzieje faktycznie , ale to się dzieje kroczek po kroczku . To jest oczywiście trend . Ten trend się pojawił i to jest jak najbardziej pozytywne . Z roku na rok widać że pojawia się coraz więcej tego kodu pisanego w rastie . Swoją wypowiedź w tym momencie opieram na danych które znam , choćby z GitHub'a czy z innych ankiet które regularnie pojawiają się . W przestrzeni za 3-5 lat RAST całkowicie wyprze C++ , bo wydaje mi się że , tak jak wspominałem , to pewnie jest ten pierwszy kandydat do tego , żeby być zastąpionym przez RASTA .

Speaker 1 23:45

Chciałem tylko dopowiedzieć , że faktycznie tego kodu napisanego w C++ jest już na tyle dużo , że przynajmniej utrzymanie potrwa pewnie jeszcze którąś dekadę . Ale oczywiście , tak jak tutaj wspomniałeś , być może już nowe rozwiązania , nowe aplikacje , nowe systemy będą pisane właśnie chociażby z użyciem Rasta , co powoli , powoli tą adopcję będzie zwiększało , i pewnie ta przewaga jednak na stronę Rasta będzie się gdzieś

Zastosowania Rust

Speaker 1 24:13

tam powoli przychylała .

Speaker 2 24:14

Ja na to liczę . szczerze powiedziawszy , rast to jest technologia z którą ja pracuję na co dzień i powiedziałbym że to jest 95% mojego staku technologicznego . Cała reszta to są może jakieś personalne projekty , próby wykorzystania czegoś innego , no może też trochę toolingu takiego związanego z tymi projektami , które zawodowo gdzieś tam realizuję . Stąd też , myślę , że tak duże zaangażowanie i wiara w ten język . ale widząc to co się dzieje , widząc ten entuzjazm i faktycznie specyfikę języka , wydaje mi się , że to jest dobry wybór nadaje .

Speaker 1 25:09

Wspomniałeś tutaj o programowaniu systemów , i to jest , powiem szczerze , też taka pierwsza rzecz czy pierwsze zastosowanie , które przychodzi mi do głowy , kiedy myślę o RAS-cie . Natomiast , jak się patrzy teraz na rozwój tych nowoczesnych języków programowania , to mam wrażenie , że próbują one niejako zdobywać właśnie różne obszary czy też różne zastosowania , różne typy aplikacji , oczywiście z różnym skutkiem , wiadomo . Jestem ciekawy , jak to jest w przypadku Rasta , czy też do różnych typów projektów możemy go zastosować , czy też raczej tutaj ta specjalizacja następuje w kierunku programowania systemów ?

Speaker 2 25:48

Ja bym tu chciał zacząć bardzo przewrotnie , ale wiem że pewnie wtedy część programistów by mnie zjadła . Mianowicie chciałem wspomnieć , że Rust nadaje się nawet do front-endu , bo ma kilka naprawdę wspaniałych bibliotek , jak choćby AIST czy Dioxus , które umożliwiają nam programowanie front-endu . No , niemniej jednak nam programowanie frontendu , niemniej jednak może . Tutaj Rust pewnie jest na tyle jeszcze niedojrzały w tej niszy , że nie powinniśmy się na siłę wpychać , aczkolwiek to jest możliwe i to jest doceniane też przez gigantów technologicznych także . W zasadzie , czemu nie ? RAST nadaje się świetnie do pisania w Wasmie . Bardzo mocno przyglądam się tej technologii . Miałem okazję napisać kilka już bibliotek , które były kompilowane właśnie dzięki temu . Co umożliwia nam RAST na różne platformy , między innymi właśnie do Wasma . W ramach mojej społeczności ogólnopolskiej piszemy projekt Open Source właśnie , który zahacza również o Wasma . O tym może powiemy , możemy powiedzieć troszkę później . W każdym razie to tak pół żartem , pół serio . Ale gdzieś w tej działce frontendowej na pewno raz może nie tyle rewolucjonizuje tę dziedzinę , ale może stać się użytecznym narzędziem , tak jak najbardziej Programowanie systemowe , pewnie na pierwszym miejscu , programowanie wysok , pewnie na pierwszym miejscu , programowanie wysokowydajnych , skalowalnych aplikacji , aplikacje webowe . Mamy kilka naprawdę solidnych frameworków , które umożliwiają pisanie w sposób po pierwsze bardzo szybki . Mówię tutaj o prędkości developmentu . Ale również aplikacje same w sobie są bardzo szybkie , pozbawione błędów , również tych błędów bezpieczeństwa . Tutaj może ciekawa jeszcze dygresja Microsoft zaczął Microsoft generalnie przyznaje się do tego że 70% ze wszystkich podatności które u nich istnieją związane są z wyciekami pamięci . I dlaczego oni zaczęli programować w Rastie ? Zaczęli programować tylko i wyłącznie dlatego że pojawiły się takie bardzo młode osoby w zespołach które zaczęły eksperymentować z Rustem . I bardzo szybko okazało się że proste przepisanie , nawet czasami kilkuset linijek kodu z C++ na Rusta pozwalało w zasadzie niwelować te krytyczne podatności które się pojawiały . Ilość tych krytycznych podatności w niektórych obszarach ich aplikacji do zera . Więc to niesamowicie mocny selling point dla Rusta . Więc też nie dziwi że Rust odnajduje się doskonale w tych tematach gdzie musimy programować w sposób taki aby zapobiec za wszelką cenę w zasadzie wyciekom pamięci czy chcemy uniknąć jakichś podatności które pojawiają się tylko i wyłącznie przez to że piszemy w innym języku . Więc tak , wracając może trochę do meritum to programowanie systemowe , pewnie trochę toolingu dla front-endu , na pewno webówka Oczywiście , choć w tym zakresie mam naprawdę małe doświadczenie . To programowanie embedded Wiem że w robotyce coraz bardziej entuzjastycznie patrzy się narasta . W ramach mojej społeczności mamy wielu entuzjastów , wielu embeddedowców , dla których to jest technologia obecnie numer jeden .

Speaker 2 30:14

Więc tak , ja teraz wymieniam , mam wrażenie , że większość dziedzin programowania ale raz jest nowoczesnym językiem , młodym językiem , i faktycznie ma wszelkie cechy które pozwalają mu na to żeby być taką technologią go-to . tak naprawdę Nie wspomniałem trochę celowo o Web3 . Jakbyśmy weszli na , myślę że , dowolnego jobboarda , to jeśli jest jakaś oferta pracy , to jeśli jest jakaś oferta pracy bardzo prawdopodobna dla Rust'owców , że to jest praca w branży szeroko pojętego Web3 , gdzieś około blockchainu , to ma swoje plusy i minusy . Niemniej jednak też należy spojrzeć na Web3 jako coś takiego nowego . Nie dziwi wybór Rust'a dla Web3 ze względu na to bezpieczeństwo które Rast nam obiecuje . Ale tutaj jednak programiści są

Społeczność Rust

Speaker 2 31:21

generalnie bardzo sceptycznie nastawieni do tej branży i tutaj jest pewnie sporo wyzwań , ale takich może niekoniecznie programistycznych , tylko gdzieś tam światopoglądowych , który crypto czy tam Web3 musi sprostać .

Speaker 1 31:42

Zdecydowanie . To jest z pewnością temat na osobny podcast , ale wymienia się tutaj szerokie spektrum różnych zastosowań . Rasta . Wiadomo że niektóre z nich są wybierane części . To też mają miejsce . Części niektóre rzadziej . To jest normalne w przypadku każdego języka programowania . Natomiast jestem ciekawy , jakie typy aplikacji ty tworzysz na co dzień i z której jesteś szczególnie dumny .

Speaker 2 32:06

Tak więc może znowu przewrotnie . Tak opowiedziałem o Web3 , może nie bardzo w superlatywach , w sensie opowiedziałem zbyt wielu pozytywnych rzeczy o Web3 , ale tak zdarzyło mi się dotykać tematów sieciowych w Web3 właśnie w kontekście programowania Rasta . Ale na co dzień w firmie Fatomio programujemy wysokowydajną aplikację , platformę , która jest digital twinem , tak naprawdę , i naszą całą infrastrukturę opieramy właśnie na raście . Głównie to integracje z zewnętrznymi narzędziami oraz mikroserwisy z taką , myślę że , podstawową funkcjonalnością biznesową .

Speaker 1 33:04

Dobrze , no , to tutaj warto pewnie byłoby wspomnieć o tym ekosystemie który jest wokło Rasta , bo wiadomo że język , to jest oczywiście podstawa , to jest ważna rzecz i wszystko się na tym opiera . Natomiast , tak jak tutaj wspomniałeś , takie szeroko rozumiane community , nie tylko jako ludzi , którzy wokoło języka są nie tylko materiałów edukacyjnych , ale również bibliotek , również frameworków , całego tego toolingu , który jest nam na co dzień potrzebny żeby tworzyć produkcyjne aplikacje . Wszystkiego tego potrzebujemy , wszystkiego , tego potrzebuje też język , aby móc tą swoją adopcję gdzieś tam zwiększać . Więc , o jakich tutaj narzędziach , jakich bibliotekach rastowych mógłbyś powiedzieć ?

Speaker 2 33:48

Jakiś czas temu zadałem to pytanie , bardzo podobne pytanie , na swoim LinkedIn . Tam staram się być dość aktywny i Rastowcy wymieniali różne biblioteki które stosują w swoich projektach , i tu zdecydowanie Tokio . To jest w zasadzie runtime dla aplikacji , to jest także serde , biblioteka do serializacji i deserializacji , jest SQLX , jest też Diesel , jest masa , w zasadzie w tym momencie masa bibliotek które są dobrze utrzymywane , są utrzymywane przez duże grono kontrybutorów . To jest też taki zarzut który się pojawiał wobec Rasta jeszcze ładnych parę lat temu i myślę że jeśli ktoś interesował się Rastem pięć lat temu i zastanawiał się nad tym czy może wdrożyć go w swoje organizacji , i pojawiało się to ryzyko że tych maintainerów bibliotek jest mało , więc jednak istnieje jakieś prawdopodobieństwo że jeden z kluczowych komponentów albo przestanie być aktualny albo będzie musieli to zrobić sami , więc koszt utrzymania takiej naszej aplikacji rastowej może być wyższy . Mam wrażenie że teraz , przynajmniej jeśli chodzi o te kluczowe biblioteki , cały czas mam w głowie słowo kratki , bo biblioteki rastowe to crates , spolszczając na to właśnie kratki , te kluczowe kratki są naprawdę , powiedziałbym że utrzymywane przez rzetelne grono kontrybutorów . Na pewno pierwszy lepszy duży projekt z GitHuba napisany w rastcie zawiera kompletną listę tych kluczowych aplikacji przepraszam , kluczowych bibliotek na które powinniśmy spojrzeć pisząc swoją pierwszą aplikację , i tutaj do tego bym bardzo mocno zachęcał to jeśli chodzi o biblioteki , a jeśli chodzi o narzędzia , no , to tutaj zdecydowanie Cargo .

Speaker 2 36:17

To w zasadzie jest menadżer pakietów który dostajemy w trakcie takiej domyślnej instalacji języka , przepraszam , instalacji języka , cargo . Powiedziałbym że jest nie tylko menadżerem paczek , bo to jakby jest jego podstawowa funkcjonalność , ale posiada szereg wtyczek które je rozszerzają , takich wbudowanych jakby nie wiem , choćby Clippy , który jest linterem rastowym , który jest bardzo pomocnym narzędziem . Po pierwsze jeśli chodzi o naukę dobrych praktyk , bo każdorazowe wywołanie komendy cargo Clippy z odpowiednimi parametrami pozwala nam wychwycić jeszcze na etapie po prostu analizy kodu , te miejsca , w których jakieś udoskonalenia możemy zastosować , pozwala nam wychwycić nieużywane fragmenty kodu . To jest też coś co robi Rust Analyzer , który domyślnie myślę że w większości ID będzie aktywny . Tutaj akurat jest pewien problem z Rust Analyzerem , ale to może za chwilkę . Więc tak wbudowany linter , tego nie mamy we wszystkich językach . Spraście dostajemy to za darmo , i wydaje mi się , że też cargo samo w sobie jest świetnym narzędziem z tego względu , że umożliwia rozszerzanie go . Ja dałem o tym toka podczas pierwszej polskiej konferencji rastowej w tym roku . W przyszłym roku też odbędzie się kolejna druga edycja . Ten wykład jest dostępny na YouTubie , możemy go podlinkować .

Speaker 2 38:05

Jest szereg wtyczek do Cargo które pozwolą nam zrobić nasz kod , uczynić nasz kod lepszym . Choćby automatyczna analiza licencji . Możemy zastrzec sobie we wtyczce że podczas analizy kodu musi wychwytywać konkretne licencje które z pewnych oczywiście prawnych względów mogłyby ograniczyć zakres naszej licencji . Mamy też wtyczkę do wychwytywania wszystkich podatności które pojawiają się z biegiem czasu , czy to w języku samym sobie , czy to w pokrewnych , w używanych bibliotekach , i to jest na pewno świetne narzędzie które można gdzieś wbudować w swojego CIA , regularnie analizować swój kod pod względem właśnie , czy struktury czy zwiększenia jakości . Tych wtyczek jest na pewno mnóstwo , naprawdę mnóstwo . Ja w swoim speech'u wymieniłem te kluczowe . Tutaj bym był ostrożny , to przyznam . No , niestety muszę to przyznać , że jeśli chodzi o te duże biblioteki o których mówiliśmy wcześniej , no , to tutaj nie mam , myślę , zastrzeżeń . Ale jeśli chodzi o te fajne wtyczki które oferują do cargo pewne rozszerzenia , to zdarzało mi się w ciągu ostatnich paru lat widzieć projekty które , pomimo tego , że dobrze funkcjonują , były porzucane . Więc tutaj bym był ostrożny . Ale myślę że rozszerzenie do menadżera paczek , to na pewno nie jest kluczowa kwestia jeśli chodzi o adopcję .

Speaker 1 40:00

Tak , ale może pomóc w takiej codziennej pracy albo chociażby ułatwić nam właśnie wychwytowanie tych błędów , podatności różnego typu , im wcześniej , a wiemy dobrze że wtedy kosztuje to najmniej . No , tak , powiedziałeś tutaj o języku , o bibliotekach , o takim toolingu , który na co dzień możemy wykorzystywać . Ale jeśli chodzi o ekosystem Rasta albo też każdego innego języka , no , to oprócz oczywiście tych narzędzi technicznych , no , ważna jest też

Inicjatywy lokalne Rust

Speaker 1 40:29

społeczność . I tak się składa , że masz tutaj dużo do powiedzenia , ponieważ jesteś założycielem RAST Gdańsk , tak , jak już wspomniałem , współtworzysz też RAST Poland . Dlaczego zdecydowałeś się właśnie na taki rodzaj aktywności ? co to wam powodowało i jak te społeczności się tworzy , rozwija ?

Speaker 2 40:54

Taką główną motywacją do stworzenia społeczności . To była taka zwykła ludzka potrzeba porozmawiania z innymi specjalistami , z innymi profesjonalistami . Ja tą okazję oczywiście mam na co dzień , bo pracuję z innymi rastowcami , z innymi programistami , ale no , nie ukrywam że w trakcie COVID-u utknąłem już , mam wrażenie , na zawsze w domu , w moim home office . No , i ta potrzeba kontaktu z innymi była zawsze , bo ja bardzo lubię rozmawiać , lubię kontakt z ludźmi , stąd pewnie taka chęć organizacji spotkań . Ale tutaj muszę przyznać że takim punktem , momentem przełomowym , takim punktem kulminacyjnym było jedno ze spotkań firmowych gdzie zdecydowaliśmy się wyjść razem na kawkę i faktycznie rozmawiało się świetnie , nie tylko o pracy , ale właśnie też bardzo dużo o technologii . I pierwsze co zrobiłem po przyjściu do domu , to w zasadzie sprawdziłem tę najbardziej , mam wrażenie , popularną platformę , czyli meetupcom , i okazało się że w Gdańsku , w Trójmieście , nie mamy społeczności rastowej . Mamy co prawda inne społeczności , które widziałem że gdzieś tam dotykały tego tematu , ale de facto na co dzień nie koncentrowały się wokół Rasta . Ja mam taką słabowość , że niewiele myślę o tym , czy coś może się udać , czy coś może się nie udać . W zasadzie działam . Jeszcze tego samego dnia w nocy wstawiłem wydarzenie na platformę i odzew przerósł moje oczekiwania . To znaczy , spodziewałem się może 10-20 osób , bo okej , trójmiasto jest dużym ośrodkiem też technologicznym . Mamy tutaj dwa duże uniwersytety i też dużo mniejszych . Odpowiedź uczestników całkowicie mnie zaskoczyła , bo już w pierwszej dobie było zarejestrowane bodajże 30 osób na nasze pierwsze spotkanie .

Speaker 2 43:18

Nie do końca było wiadomo gdzie się spotkamy , była tylko informacja o tym , że już wkrótce pojawi się taka informacja , zgodnie z tą zasadą , że róbmy , ale za dużo o tym nie myślimy , co się wydarzy . No , i tu nie ukrywam , że z pomocą przyszli sponsorzy , którzy się tam gdzieś pojawili . Ja nie lubię może tego słowa sponsorzy , bardziej określiłbym ich mianem adwokatów języka , programowania , rast . Tak naprawdę bardzo wiele takich firm , takich osób w ostatnim czasie udało mi się poznać i namówić do współdziałania . Więc tutaj naprawdę wielki ukłon , niski ukłon w stronę tych wszystkich osób . Pierwsze spotkanie , to było 67 osób , pierwszy raz w Gdańsk . Ja byłem prelegentem zgodnie z zasadą o której już wspominałem niewiele tak naprawdę zastanawiałem się nad tym , czy kogoś powinienem zaprosić w tym momencie , skoro byłem w stanie podzielić się jakąś wiedzą ze sceny . Była pizza , były napoje , wyszło naprawdę świetnie .

Speaker 2 44:42

Mamy w Gdańsku taką fajną przestrzeń . Jak się okazało , jest miejsce w którym takie inicjatywy są bardzo chętnie goszczone . To jest DevOneHub Tak nazywa się inicjatywa , a firma która jest hostem to Dynatrace . Bardzo mocno stymulują tutaj to nasze środowisko . Jestem im ogromnie wdzięczny za tą możliwość . Więc tak , po pierwszym spotkaniu zebrałem feedback , udało mi się porozmawiać . Myślę że z większością uczestników Atmosfera dla networkingu była fantastyczna . Całe spotkanie nie było może jakieś bardzo długie , bo raptem trwało to kilka godzin , ale większość uczestników powiedziała , że chce tego więcej , chce więcej , bo po prostu im się podobało , chce więcej , bo też potrzebowali takiej przestrzeni do spotkań . Myślę że tutaj takim czynnikiem , który wpłynął na to , że udało się osiągnąć sukces , było też to , że ja wystartowałem z tą społeczność , z tą inicjatywą niedługo po tym , jak już weszliśmy w taką fazę totalnego rozluźnienia po COVID-zie , i ludziom po prostu tego brakowało . Tak jak mi brakowało , tak brakowało też innym .

Speaker 1 46:06

Zatem gratuluję pomysłu i przede wszystkim realizacji . Trzymam kciuki za dalszy rozwój .

Doświadczenia z RustConf

Speaker 1 46:12

Natomiast , tak jak tutaj sobie rozmawialiśmy jeszcze przed nagraniem w kuluarach , masz też doświadczenia z większej sceny , bo jesteś dopiero co po powrocie z Seattle , gdzie podczas RustConf też właśnie miałeś swoje wystąpienie . Powiedz proszę , jak trafiłeś właśnie jako prelegent na RustConf i o czym tam mówiłeś .

Speaker 2 46:33

Ja jestem ogromnym entuzjastą programowania w Rustie . Lubię rozmawiać z ludźmi , lubię dzielić się wiedzą . Lubię rozmawiać z ludźmi , lubię dzielić się wiedzą , więc dla mnie takim naturalnym krokiem w mojej karierze nie nazwałbym tego karierą , ale w trakcie mojego rozwoju zawodowego to byłonie udaje mi się to robić od czasu do czasu , na mniejszych konferencjach Zobaczyłem że fundacja The Rust Foundation udostępniła informację o tym że RustCon w tym roku będzie miał miejsce w Seattle i rusza call for papers . A więc niewiele analizując tak naprawdę , stwierdziłem że nic nie stoi na przeszkodzie , żeby po prostu wysłać tam swoją aplikację , i spotkało się to naprawdę z bardzo entuzjastycznym odbiorem . Chwilę później skontaktowano się ze mną i dostałem zaproszenie do Seattle .

Speaker 1 47:36

Tak , tak , o czym mówiłeś Jest tam . Gdyby to jeszcze ciekaw tego , czy tego typu konferencje już takiego większego formatu , w przypadku no , co by nie było długiej , dalekiej podróży pokrywają wszelkie koszty , jak gdyby , czy to jest w gestii prelegenta , żeby dotrzeć i wrócić .

Speaker 2 47:57

To wiele zależy od tego kto jest organizatorem lub też jakiego kalibru jest konferencja . Ja nie ukrywam tego , że miałem wsparcie , i zarówno od strony firmy z którą obecnie współpracuję także tutaj ukłon w stronę Fatomio jak i samej fundacji Rasta , z którą obecnie współpracuję . Także tutaj ukłon w stronę Fatomio jak i samej fundacji Rasta . Tak naprawdę tutaj nie patrzyłbym na te koszty , bo zysk jaki masz z samego uczestnictwa choćby w tej konferencji jest ogromny . I wspominając o tym , że to jest zysk , myślę o tym networkingu który masz okazję tam uskuteczniać . Ja w RustConf brałem udział kilkukrotnie , bo RustConf relacjonowany , streamowany jest także online .

Speaker 2 48:54

W trakcie COVID-u nawet eksperymentowali z takim , z taką platformą , która umożliwiała im organizację niemal jeden do jednego takiego stacjonarnego spotkania , ale właśnie w wirtualnej przestrzeni , i to nie działało . To znaczy , ja próbowałem uskuteczniać networking bo , tak jak wspomniałem , dla mnie to jest największa wartość . I uczestnicząc w takiej wirtualnej konferencji , no , to nie do końca się udaje . Ludzie jednak w takiej bezpośredniej konfrontacji są dużo bardziej chętni do tego , żeby porozmawiać , czują się skonfrontowani , więc też może nie chcą zawieść swojego rozmówcy i zawsze coś tam odpowiedzą . W online to tak nie działa .

Speaker 2 49:49

Pojawienie się osobiście na takiej konferencji , szczególnie tego kalibru , to jest naprawdę ogromna wartość . Ja zachęcam do tego na pewno , żeby pojawić się na Rastkonfie , jeśli widzi się jakiś potencjał w Rastcie , a jeśli to nie jest możliwe to uczestniczyć , zachęcam do uczestnictwa również w naszych inicjatywach w Europie czy w Polsce . Tak jak wspomniałem , rastikon będzie miał miejsce w marcu 2026 . Myślę że też jakieś mniejsze konferencje , jak choćby RastMit , który odbywał się również w tym roku , może również mieć miejsce . Więc to będzie na pewno ogromna okazja do tego , żeby poznać się z innymi programistami tutaj na lokalnym rynku .

Speaker 2 50:48

Akurat mam ciekawą dygresję , bo na jednej z konferencji właśnie to chyba było właśnie na Rastmicie pojawił się kontrybutor , główny maintainer , w zasadzie pomysłodawca biblioteki Ratatouille , orhun Parmaksis , który za pomocą jego biblioteki można budować TUI , czyli Terminal User Interface . Dotychczas on w zasadzie umożliwiał kompilowanie tej biblioteki tylko i wyłącznie na platformach gdzie ten terminal jest dostępny out of the box . W trakcie konferencji pojawiła się dyskusja , potem w trakcie warsztatów , wynik tej dyskusji się zmaterializował . Się zmaterializował , mianowicie pojawiło się pytanie dlaczego nie budować TUI na urządzeniach embedded ? Wtedy każdy dysponował ESP32 , które otrzymał od organizatora Niedługo , niedługo .

Speaker 2 51:56

Niedużo czasu zajęło jednej z uczestniczek , jagodzie , portowanie tak naprawdę tej biblioteki na platformy Embedded , co wskazuje że takie konferencje to nie tylko wykłady , to nie tylko możliwość poznania ludzi , ale to też możliwość rozpoczęcia czegoś większego , zbudowania czegoś . Teraz , na tyle , na ile jestem w stanie śledzić ten projekt , to widziałem że ta kontrybucja Jagody umożliwiła kompilację biblioteki na najróżniejsze platformy , nie wiem choćby PSP czy komputer w Suzuki Baleno . To jest ogromna rzecz . Podczas konferencji RastConf w Seattle mówiłem o budowaniu społeczności , języka programowania RAST i o tym jak skalować się z małego lokalnego community w coś większego co funkcjonuje w ramach całego kraju .

Speaker 1 53:08

No , tak , tych plusów dodatnich uczestniczenia w konferencjach , organizowania , uczestniczenia jako prelegent bądź też po prostu jako słuchacz jest mnóstwo . Ja bym dorzucił jeszcze jedną swoją perspektywę . Jestem fanem budowania marki osobistej w IT i myślę , że to jest też doskonały sposób , żeby właśnie taką markę budować . Elementem budowania marki osobistej jest też networking , jest też poznawanie ludzi , więc tutaj wiele różnych zysków za jednym razem możemy uzyskać . No , i oczywiście przyłączam się do Twojego zaproszenia do uczestnictwa w tych naszych lokalnych jak i globalnych przedsięwzięciach i tych różnych inicjatywach , które

Przyszłość Rust

Speaker 1 53:53

tutaj wymieniłeś . Mierzając powoli ku końcowi , chciałbym Cię zapytać jak widzisz przyszłość Rasta na najbliższe kilka lat .

Speaker 2 54:00

Mam wrażenie , że już troszkę o tym powiedzieliśmy . Mówiąc jak oceniam rozwój tego ekosystemu , Powiedziałem też o pewnym zagrożeniu które się pojawia , to znaczy pytaniu , na które w zasadzie nie znamy odpowiedzi , czy giganci technologiczni zawierzą Rastowi i ta póki co powolna adopcja spieszy się . Ja wierzę , że w najbliższym czasie tak będzie . To znaczy myślę , że jeden krok powinien przerodzić się w drugi , a drugi może w kolejny , i z tego spacerku przejdziemy w fazę biegu . No , i mam nadzieję , że to nie będzie sprint , tylko maraton . Tutaj może już trochę na sportowo , Ale zdecydowanie jeśli entuzjazm związany z adopcją rasta przez gigantów technologicznych zostanie podtrzymany a wszystko wskazuje na to , że tak będzie to mam wrażenie , że za pięć lat powinniśmy mówić już nie o trendzie , a w zasadzie o pełnej adopcji .

Speaker 1 55:20

Myślę , że tutaj dzięki naszej rozmowie też nie jedna osoba przekona się do tego , że przynajmniej warto spróbować swoich sił właśnie z rastem i wskoczyć w tą rozwijającą się technologię z bogatym ekosystemem , bogatym nie tylko w narzędzie , nie tylko w tooling , ale też właśnie w community , którego zresztą współtwórcą jesteś . Więc myślę , że jak najbardziej warto . Ja też będę z zaciekawieniem obserwował , jak RAST się rozwija . Myślę , że , tak jak tutaj wspomniałeś , za kilka lat ta adopcja będzie zdecydowanie większa . Trzymam kciuki za rozwój inicjatyw , do których tutaj się przyczyniasz . Mam nadzieję , że być może kiedyś podczas jakiejś konferencji będzie okazja , żeby się spotkać na żywo i porozmawiać o raście i nie tylko o tym czasem . Wojtku , bardzo Ci dziękuję za ten poświęcony czas i tę rozmowę .

Speaker 2 56:13

Bardzo Ci dziękuję , krzysztofie . To była przyjemność rozmawiać z tobą . Ja jeszcze raz zachęcę wszystkich do tego żeby śledzić mnie na LinkedInie , zapisać się do naszych grup na Meetupie . Być może w którymś z waszych miast pojawimy się . Mogę nawet obiecać , że pojawimy się pewnie w najbliższym czasie w większości dużych miast z RASTem . Więc , o ile nie okazja do tego żeby poznać się osobiście , to na pewno okazja do tego żeby poznać inne osoby które funkcjonują w ekosystemie RASTA tak jak ja .

Speaker 1 56:56

Dołączam się zatem do zaproszenia a dodatkowo , dla uproszczenia , wszystkie linki o których tutaj Wojtek wspomniałeś , będą w dotadce do odcinka . Jeszcze raz Ci dziękuję . Do usłyszenia i cześć .

Speaker 2 57:05

Cześć dzięki .

Speaker 1 57:07

To już wszystko na dzisiaj . Jeśli chcesz więcej takich rozmów , archiwum czeka . Tam też dzieją się ciekawe rzeczy . Masz pytania ? Po prostu napisać . Fajny odcinek , krzysztof Śmiało . Mój mail to krzyżtofmałpaporozmawiajmyitpl . A w socialach też da się mnie złapać . Ja się nazywam Krzysztof Kępiński , a to był odcinek . Porozmawiaj My IT oraz Ty . Dzięki za wspólnie spędzony czas . Do usłyszenia w kolejnym odcinku , cześć .